Skip to main content

Khuon mat dai bieu dang sau nut bam


KHUÔN MẶT ĐẠI BIỂU ĐẰNG SAU NÚT BẤM

Phạm Duy Nghĩa
(Bài đã đăng trên SGTT, ảnh minh hoạ ông hội đồng Khoa chất vấn chất thải độc hại tại hội đồng dân biểu TP HCM). Cùng một chủ đề, xem thêm bài "Tranh luận dựa trên lý lẽ" của tôi đăng trên Tia sáng tuần này.

Kẹt xe, tăng giá, lũ lụt và bệnh dịch, giữa những ngổn ngang đời thường phiên chất vấn tại cuộc họp Quốc hội năm nay quả là rất thành công nếu vẫn cuốn hút được mong ngóng của cử tri. Không chỉ là báo cáo thành tích và chân thành nhận thiếu sót, hỏi đáp trước công luận đang trở thành một kênh tương tác giữa chính quyền và nhân dân. Như kỷ luật khắt khe, giám sát nghị viện giúp cho chính quyền mạnh mẽ vì dân. Để làm được việc ấy những mong có một vài đổi thay rất nhỏ có thể làm ngay.
Thứ nhất, mỗi đại biểu có một phiếu bầu bình đẳng. Sau khi nghe các vị bộ trưởng đăng đàn, tất cả các đại biểu đều có quyền thể hiện thái độ ủng hộ hoặc chưa hài lòng của mình qua những lá phiếu. Dù “hiện trường đã lan nhiều tới nghị trường”, song Quốc hội Việt Nam vẫn chưa có thói quen thông qua nghị quyết về trả lời chất vấn của những người đứng đầu các bộ ngành. Thường khi kết thúc phiên chất vấn, chủ toạ cuộc họp dường như thay mặt tất cả các đại biểu mà phát biểu kết luận. Làm như thế có thể đúng, song cũng chưa hoàn toàn khách quan, bởi chủ toạ giữ quyền điều hành cuộc họp, song không nên giữ quyền tỏ thái độ thay cho gần 500 đại biểu của các khu vực bầu cử khác nhau.
Lá phiếu thông qua các nghị quyết ấy không phán xử ông hay bà bộ trưởng đúng hay sai; đại biểu chỉ bày tỏ niềm tin của cử tri với những người giữ chức vụ do Quốc hội đã bầu ra. Niềm tin ấy đo lường trách nhiệm chính trị trước nhân dân; thiếu sự tín nhiệm ấy thì các bộ trưởng phải ra đi. Không phải là người buộc tội, càng không phải là chuyên gia kỹ thuật phản biện chỉ tiêu này đề xuất chỉ tiêu kia, người đại biểu thực ra phải truy tìm trách nhiệm phản ứng của những người đứng đầu các bộ trước các yêu cầu dân sinh.
Thứ hai, cách thức các đại biểu bổ phiếu cũng nên công khai hơn. Ngồi trong ghế đỏ, ấn nút trên bàn, bảng điện tử chỉ hiện lên toàn những con số, cử tri không hay biết đại diện của mình đã bỏ phiếu ra sao. Thậm chí nếu có đại biểu lỡ đi ra ngoài phòng họp và quên thẻ ở trên bàn, các đại biểu ngồi liền kề liệu có thể bấm nút hộ hay chăng. Những điều băn khoăn ngây thơ ấy đều có thể được giải toả, nếu các đại biểu Quốc hội bỏ phiếu đích danh, công khai danh tính vào lá phiếu. Làm như vậy, chí ít khi trở lại với cử tri của khu vực bầu cử hay đối diện với công luận, người đại biểu cũng phải có những lý lẽ để biện minh cho lá phiếu của mình. Có đi có lại, không chỉ quan chức hành chính mới phải trả lời chất vấn, các đại biểu Quốc hội cũng phải đối diện với trách nhiệm chính trị của mình.
Thứ ba, báo cáo của các bộ ngành thường được chuẩn bị chu đáo bởi hàng trăm chuyên gia thạo việc, các đại biểu Quốc hội nếu muốn phản biện lại thì lấy đâu ra lý lẽ. Gần 700 nhân viên của Văn phòng Quốc hội phục vụ cho hoạt động của Thường vụ Quốc hội, 15 uỷ ban và các đại biểu. Đó có thể là một nguồn thông tin, song không thể chuyên sâu tới vô vàn chính sách giáo dục, y tế, nhà đất hay chi dùng công sản, càng không thể thạo việc bằng các chuyên gia của Bộ Tài chính trước những con số ngân sách nhảy múa hàng năm. Không có ngân sách riêng, không có chuyên gia thư ký giúp việc đứng đằng sau từng đại biểu, Quốc hội Việt Nam về cơ bản bị ảnh hưởng đáng kể bởi lợi ích của 64 đoàn đại biểu địa phương. Muốn chất vấn trúng vấn đề, người đại biểu cần phải có kinh phí để tham vấn chuyên gia. Thay vì cấp hàng tỷ đồng cho các đoàn đại biểu địa phương, có thể suy tính để cấp riêng cho từng đại biểu một khoản ngân sách để họ tự trang trải chi phí mở văn phòng tiếp xúc với cử tri và tham vấn chuyên gia khi cần thiết.
Quốc hội Việt Nam sẽ giữ vai trò gì trong một xã hội Việt Nam đang phát triển đầy năng động. Nếu chưa đủ tự tin cho những viễn kiến xa xôi, có thể bắt đầu được chăng bằng những cách tân nho nhỏ hôm nay.

Comments

Popular posts from this blog

Arbitrability

§ 2 LCA 2010 focuses on commercial arbitration, to settle commercial disputes, with at least one of the parties who is merchant and conducts commercial act. Additionally, the scope of arbitrable commercial disputes is determined by special law, such as Commercial Law 2005, Law on Investment 2014, and Law on PPP 2020. Example from practice: A and B are wife and husband in a pending divorce process. In dividing their joint property, they agree to divide the shares jointly owned in a company: 40% for A, and 60% for B. Disputes arise because A will remain as active shareholder with all voting rights, but B only agrees to compensate the market value of this 40% of these shares, estimated 1200 billion VND. A and B agree to settle this dispute by arbitration. Is this dispute arbitrable? Divorce is a civil procedure under jurisdiction of VN court ( § 28 Civil Procedure Code 2019). In the marriage, wife and husband are not merchants, the divorce is not a commercial act ( § 2 LCA). Theref

Đoán định tư pháp là gì?

Bài viết ngắn dưới đây góp phần tìm hiểu và trả lời các câu hỏi sau đây: (i) Đoán định tư pháp là gì, ra đời trong bối cảnh nào, có ảnh hưởng gì trong ngành tư pháp trên thế giới, (ii) Ngành tư pháp Việt Nam nên chuẩn bị như thế nào để chủ động ứng xử với xu thế Đoán định tư pháp [1] . Đoán định tư pháp (Predictive Justice) là gì? 1.       Đoán định tư pháp là một xu thế thay đổi cung cách cung cấp dịch vụ pháp lý, trong đó có hoạt động xét xử của tòa án, dưới sức ép của thời đại dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (AI), với sự xuất hiện của các công ty khởi nghiệp công nghệ pháp lý (Legal Tech start-up), cung cấp những giải pháp tư vấn, hỗ trợ pháp lý trên nền tảng của các công nghệ thông minh. 2.       Xu thế này bắt nguồn từ những nỗ lực cung cấp nguồn luật mở (open data) từ 50 năm nay. Do công nghệ thay đổi rất nhanh (máy tính, vật liệu bán dẫn, chip điện tử, mạng Internet, các thuật toán dẫn tới trí tuệ nhân tạo), 50 năm qua máy tính đã thông minh hơn 1,
  Pham Duy Nghia graduated at Leipzig University in Germany (LLB 1988, PhD 1991). He was a Fulbright visiting scholar at Harvard Law School (2001-2002). At Fulbright University Vietnam he teaches Law and Public Policy, Public Governance, Research Methods of Public Policy. As arbitrator Prof Pham Duy Nghia has served in more than 100 cases hearing transnational business disputes, including commercial, investment, construction, insurance, corporate disputes, M & A and intellectual property disputes. Besides teaching, research, and practicing law, Pham Duy Nghia is a frequent commentator in leading newspapers and media in Vietnam. The areas concerned include protection of basic citizen’s right, voice and accountability in public governance, regulatory quality, rule of law and access to justice.